211-De '''Onneres''' is een vrij hoog gelegen

{{Infobox park|park=Onneres|afbeelding=8405.OnnerEs.Glimmen.ZuidVeld.KoelenBergSteeg.Paviljoen.AppelBergen.jpg|onderschrift=|type=
| provincie={{NL-vlag|Groningen (provincie)}}
| gemeente={{NL-vlag|Groningen}}
|locatie=[[Groningen (gemeente)|Groningen]]|status=|aantalbezoekers=|voorzieningen=Cultuurlandschap|beheerder= Land van Ons |oppervlakte=26 [[hectare|ha]]|opening= Middeleeuwen
| lat_deg = 53 | lat_min = 08 | lat_sec = 55 | lat_dir = N | lon_deg = 6 | lon_min = 38 | lon_sec = 26 | lon_dir = E|mapname=Groningen|maptype=relief
}}
De '''Onneres''' is een vrij hoog gelegen [[Es (geografie)|es]] dat ruim buiten en onder het dorp [[Onnen]] ligt in de gemeente [[Groningen (gemeente)|Groningen]].{{Citeer web|url=https://www.onnen.nu/wp-content/uploads/2019/02/Verleden-heden-en-toekomst-van-de-Fruitberg-4.pdf|titel=Verleden Heden Toekomst Fruitberg }} Op het hoogste punt van deze voormalige gemeenschappelijke akkers van Onnen is in het oosten het Hunzedal te zien en in het westen bos, de pingorestanten en op het 4 meter lagere punt is het veen{{Citeer boek|titel=Rekreatie en Natuur in de Appelbergen|auteur=Els Loef|medeauteurs=Jan Jacob Stam|url=https://fse.studenttheses.ub.rug.nl/10145/1/Biol_Ma_1981_ELoeff.CV.pdf|uitgever=Rijksuniversiteit Groningen|datum=1981|ISBN=D409}}.

De Onneres ligt in het oude rechtsgebied [[Gorecht (streek)|Het Gorecht]] onder [[Onnen]] en [[Haren (gemeente)|Haren]] is sinds de herindeling van 2019 onderdeel van de gemeente Groningen. De es ligt op de oostelijke flank van de [[Hondsrug]] waar het zand overgaat in het veen van de Hunzelaagte]]. In combinatie met [[Appelbergen]] is de Onneres een gebied voor open-luchtrecreatie.{{Citeer web|url=https://landvanons.nl/welkom-op-de-onner-es//?mt=8|titel=Welkom op de Onner Es}}{{Citeer web|url=http://landschapsgeschiedenis.nl/deelgebieden/14-Gorecht.html|titel=Landschappen van Noord-Nederland Gorecht|bezochtdatum=Juli 2021|auteur=Gerben de Vries|achternaam=De Vries|voornaam=Gerbern|medeauteurs=Theo Spek|datum=Juli 2021|werk=Landschappen van Noord-Nederland|uitgever=Kenniscentrum Landschap van de Rijksuniversiteit Groningen|taal=NL}}

== Wegen en paden op de Onneres ==
Het ''Tranendal'' is een pad dat in het verlengde ligt van de Dalweg bij het in 1920 aangelegde viaduct (Viaductweg) over het [[Spoorlijn Meppel - Groningen|spoor]]. In deze omgeving liepen vroeger veel meer paden, zodat de eigenaren bij hun percelen konden komen en ook deze zijn in de [[1980-1989|jaren tachtig]] opgeruimd en is het Tranendal aangelegd als vervanging van de verbinding tussen de Dalweg en de Onneresweg ([[Appelbergen]]). Dwars door het gebied loopt een intensief gebruikt wandel- en ruiterpad, de Onneresweg naar de Hoge Heereweg.{{Citeer web|url=https://landelijkgebiedharen.nl/wp-content/uploads/2020/08/Zandwegen-deel-I-def-concept-nota.pdf/?mt=8|titel=Zandwegen deel 1 Haren}}{{Citeer web|url=https://landelijkgebiedharen.nl/wp-content/uploads/2020/08/Zandwegen-deel-II-def-Inventarisatie.pdf/?mt=8|titel=Zandwegen deel 2 Inventarisatie}} De Vlasoorsteeg was tot de bouw van het viaduct in 1920 de verbindingsweg tussen Onnen en Harendermolen. In 2010 is het laatste deel van de Vlasoorsteeg bij de weilanden gevoegd.{{Citeer web|url=https://www.onnen.nu/wp-content/uploads/2019/02/Verleden-heden-en-toekomst-van-de-Fruitberg-4.pdf|titel=Verleden Heden Toekomst Fruitberg }} De Onneresweg is een zeer oude weg over het hoogste deel van de oostelijke uitloper van de [[Hondsrug]]. De weg ligt hoger dan de Hoge Hereweg en loopt langs hunebed [[G4 (hunebed)|G4]] en een middeleeuws grafveld.{{Citeer boek|titel=Ruimtelijk beleid van Gemeente Haren in Onner en Oostpolder|auteurlink=https://fse.studenttheses.ub.rug.nl/10274/1/Bio_Ma_1983_SBroekhuizen.CV.pdf|auteur=S.F. Broekhuijsen|medeauteurs=S.F. Broekhuijsen - de Hes|url=https://fse.studenttheses.ub.rug.nl/10274/1/Bio_Ma_1983_SBroekhuizen.CV.pdf|uitgever=RuG|pagina's=Juni 1983|ISBN=D299}} {{Citeer web|url=https://www.topotijdreis.nl//?mt=8|titel=TopoTijdReis.nl}}, waarmee de aanleg van de (spoor)wegen te volgen is.

==Pieterpad ==
Het [[Pieterpad]] loopt over de Onneres, onder andere via het ''Tranendal''.{{Citeer web|url=https://www.routeyou.com/nl-nl/route/view/2966383/wandelroute/pieterpad-deel-3/?mt=8|titel=Pieterpad Etappe 3 over Viaductweg Tranendal Onneres}}

==Spoorlijn, Rangeerterrein, spooremplacement en tenslotte onderhoudsbedrijf ==
Tussen Glimmen en Onnen lagen, voordat de [[Spoorlijn Meppel - Groningen|spoorlijn]] aangelegd werd, aan het einde van de 20e eeuw moerassen als het ''Onnerveen, Steenbergerveen'' en het ''Langakkerveen''. Begin jaren 1990 wordt het Langakkerveen (het gebied heet dan intussen ‘Elzenhof’) weer ingeplant met bomen. Op 1 mei 1870 werd de door Staatsspoor aangelegde spoorlijn Groningen-Assen geopend. Deze ingreep snijdt het landschap ter plekke in tweeën. Rond 1925 wordt een omvangrijke spoorwerkplaats en het [[viaduct]] en de Viaductweg aangelegd. Dan verandert ook de weginfrastructuur in het gebied: meerdere spoorwegovergangen worden vervangen door viaducten. Dit is ook de periode waarin het Langakkerveen wordt ontgonnen. De Onneres grenst aan de westkant aan het spoorwegemplacement bij Glimmen dat destijds opgehoogd is met het afgegraven zand afkomstig van de Es van Onnen.{{Citeer web|url=https://www.onnen.nu/wp-content/uploads/2019/02/Verleden-heden-en-toekomst-van-de-Fruitberg-4.pdf|titel=Verleden Heden Toekomst Fruitberg }}{{Citeer web|url=https://www.rtvnoord.nl/nieuws/717489/eeuwenoude-pingoruines-worden-hersteld-het-lijkt-een-gewoon-meer-maar-dat-is-het-niet/?mt=8|titel=Coöperatie Land van Ons koopt deel van Onner Es}}{{Citeer web|url=https://gemeenteraad.groningen.nl/Documenten/P9-Landschapsontwikkelingsplan-Haren-2004.pdf/?mt=8|titel=Landschapsontwikkelingsplan Haren 2004 }}{{Citeer web|url=https://landelijkgebiedharen.nl/wp-content/uploads/2020/08/Zandwegen-deel-I-def-concept-nota.pdf/?mt=8|titel=Zandwegen deel 1 Haren}}
{{Citeer web|url=https://www.delpher.nl/nl/tijdschriften/view?identifier=MMUTRA03:004516008:00005&query=onnen&coll=dts&rowid=2/?mt=8|titel=Het rangeerterrein te Onnen}}

==Prehistorie, Landschaphistorie pingo ==
Het [[Ontstaan_van_de_Nederlandse_ondergrond]] werd gevormd werd gevormd in de voorlaatste ijstijd, het [Saalien]. Tijdens het [[Saalien]] vormde zich een aantal lobvorminge ijstongen die soms een doorsnede hadden van enkele tientallen kilometers. In het grensgebied van Groningen en Drenthe ontstond het brede oerstroomdal van de [[Hunze]]]. Dit [[Hunzedal]], waarvan de westelijke dalrand door de Hondsrug wordt gevormd, is ongeveer 20 km breed. De oostelijke dalrand is door opvulling met jonger [[sediment]] echter niet goed aan het oppervlak waarneembaar. Het gebied ten oosten van dit [[Hunzedal]] wordt aangeduid als de Hunzevlakte (het huidige veenkoloniale gebied). In de laatste ijstijd, het [[Weichselien]] ontstonden pingo’s of vorstheuvels doordat grote concentraties water in de ondergrond bevroren (permafrost). Ondergronds water zette door bevriezing uit en vormde een grote ijslens en de bovenliggende grond werd opgetild tot een heuveltje. Toen het klimaat weer warmer werd tijdens het [[Holoceen]], smolt de [[ijslens]] en gleed de bovengrond van de ijsmassa af naar de buitenkant en vormde een wal rond het nu ontstane meer. Tijdens het (huidige) warme [[Holoceen]] onstond in geheel West Europa [[hoogveen]] dat door de stijgende zeespiegel in de loop van honderden jaren weggeslagen werd. Deze [[pingoruïnes]] komen veelvuldig voor in [[Appelbergen]] en bij [[Onnen]]{{Citeer web|url=https://landelijkgebiedharen.nl/wp-content/uploads/2020/12/Nota_archeologiebeleid_en_archeologische_beleidskaart_Nota_archeologiebeleid_Haren.pdf|titel=Nota archeologiebeleid en beleidskaart Haren}}.

=== Hondsrug ===
Bij Onnen zijn twee ruggen met in het midden een laagte. De Hoge Herenweg ligt op de Westelijke rug en de Onneres op de oostelijke Hondsrug. De camping Fruitberg is het hoogste punt, terwijl het "Veentje" 3 meter lager ligt. Het water blijft zo goed staan omdat de bodem van de in de ijstijd aangevoerde keileem is. Het beekje dat in Het veentje ontsprong liep via het Westerveen en Onnerveen (de [[Onnerpolder]]) in de ''Biks'' dat [[beek (watergang)|beek]] betekent. Het zand van de akkers naast de Gieselgeer en Fruitberg zijn afgegraven en met de komst van de spoorlijn zijn waterafvoer en wegen veranderd, verdwenen en aangelegd.{{Citeer web|url=https://www.onnen.nu/geschiedenis/ontstaan-en-ontwikkeling/|titel=Ontstaan en ontwikkeling Onnen.nu }}

=== Pingoruïne ''Het Veentje'' ===
In het gebied is een [[pingoruïne]] aanwezig. Aan deze ruïne wordt onderzoek gedaan. In de directe omgeving van Onnen en Glimmen komen tientallen pingoruïnes voor.{{Citeer web|url=https://www.rtvnoord.nl/nieuws/717489/eeuwenoude-pingoruines-worden-hersteld-het-lijkt-een-gewoon-meer-maar-dat-is-het-niet/?mt=8|titel=Eeuwenoude pingoruïnes worden hersteld}}{{Citeer web|url=https://www.harendekrant.nl/nieuws/cooperatie-land-van-ons-koopt-deel-van-onner-es/?mt=8|titel=Coöperatie Land van Ons koopt deel van Onner Es}} Gedurende de jaren ’20 van de vorige eeuw vinden er diverse ontginningen plaats. Ook de grote pingoruïne ‘Het Veentje’ wordt niet ontzien. Begin jaren ’50 moet ook het laatste stukje veen in het gebied het ontgelden. Dat is ook de periode, waarin op grote schaal afwateringssloten worden aangelegd en [[Ecologische gradiënt|gradiënten]] vlak geploegd worden.

===Camping Fruitberg Onnenstaete ===
Groninger modezaakeigenaar Zwartsenberg heeft in 1940 na verbetering van met grond uit de polder de boomgaard ''Fruitberg'' aangelegd. In de [[1950-1959|jaren vijftig]] werd deze verkocht aan A.J. de Boer in Haren die nadat de boomgaard niet meer winstgevend was, er een camping voor [[Stadje]]rs te maken, samen met een kampeerveldje. Het veranderde toen na aankoop in 2000 projectontwikkelaar chalets wilde gaan plaatsen.{{Citeer web|url=https://www.dekrantvantoen.nl/vw/article.do?v2=true&id=HWB-20101007-01019003&vw=org&lm=onneres/?mt=8|titel=Camping Fruitberg Onnerstaete (Krant van Toen}}{{Citeer web|url=https://www.onnen.nu/wp-content/uploads/2019/02/Verleden-heden-en-toekomst-van-de-Fruitberg-4.pdf|titel=Verleden Heden Toekomst Fruitberg }}

==Geschiedenis Gorecht ==
Met de komst van de Trechter Beker cultuur startte 5000 jaar voor Christus de bewoning van Onnen.
Er zijn op de [[Hondsrug]] in verhouding tot de midden ijzertijd minder nederzettingslocaties bekend uit de late ijzertijd en Romeinse tijd. Dit heeft mogelijk te maken met de migratie van zandboeren naar de kleistreken van Friesland en Groningen. Maar ook met het feit dat nederzettingen niet meer binnen de celtic field lagen, maar verhuisden naar de lager gelegen [[beekdal]]flanken. De akkertjes binnen de [[celtic field]]s werden intensiever gebruikt dan in de periode daarvoor. In de late ijzertijd ontstonden de hoge, brede zandwallen rond de akkertjes. Akkers hoefden niet meer braak te blijven liggen omdat men ze ging bemesten met mest van de veestapel. De nederzettingen werden kleiner en plaatsvaster. Gedurende meerdere generaties bleef men op dezelfde plek wonen. De component veehouderij ging in de late ijzertijd een grotere rol spelen. Vanuit de verschillende dorpen (Essen, Haren, Onnen, Glimmen en Noordlaren) worden de beekdalen stap voor stap ontgonnen. De veenbodem was een belangrijke leverancier van de brandstof turf. Aan de oostzijde van de Hondsrug scheiden verschillende binnendijkjes, de zogenoemde hooidijken, de territoria van de dorpen, zoals de Noorderhooidijk en Osdijk ten noorden en zuiden van Onnen en de Noorderzanddijk tussen Essen en Haren.

Onnen maakte deel uit van de zandstreek en het hoge deel van het [[Gorecht (streek)|Gorecht]] dat ookwek "Go" genoemd werd en ontstaan is tijdens de ijstijden. Het gebied was 10.000 voor Christus bewoond door mensen van de [[Hamburgcultuur]]. De [[Trechterbekercultuur]] heeft met de [[hunebed]]den duidelijk sporen achtergelaten.{{Citeer web|url=http://landschapsgeschiedenis.nl/deelgebieden/14-Gorecht.html/?mt=8|titel=LandschapGeschiedenis van het Gorecht}}{{Citeer web|url=https://www.cultureelerfgoed.nl/binaries/cultureelerfgoed/documenten/publicaties/2019/01/01/dorpen-in-groningen-ontdek-je-dorp-en-ontwikkel-het-samen-verder/Dorpen_in_Groningen_Ontdek_je_dorp_web-A.pdf/?mt=8|titel=Dorpen van Groningen(RCE)}} In 1966 werd door een steengruisplek in een akker de locatie van het hunebed [[G4 (hunebed)|G4]] ontdekt door J.E. Musch.{{Citeer web|url=https://hunebeddeninfo.nl/overzicht-verdwenen-hunebedden-in-drenthe-en-groningen//?mt=8|titel=Zoektocht verdwenen hunebed G4}}

In de Middeleeuwen groeit de bevolking van Nederland en ontwikkelen zich de Esdorpen op de Hondsrug met het potstalsysteem. De Essen(hoge akkerbouwgronden), De beekdalen(weilanden voor het vee) en heidevelden(schapen en leverancier grond voor de potstal) maken samen het Esdorp compleet.
{{Citeer web|url=https://landelijkgebiedharen.nl/wp-content/uploads/2020/07/Kadernota-Buitengebied-Haren-2012-1.pdf//?mt=8|titel=Kadernota-Buitengebied-Haren-2012}}

Onnen 2794 OnnerPolder Meerwijck Groninger Landschap Zuidlaardermeer.jpg|De Onneresweg is een zeer oude weg vlak bij de Hoge Hereweg en parkeerplaats Appelbergen in augustus 2017
3.OnnerEs.Glimmen.ZuidVeld.KoelenBergSteeg.jpg|De weg ligt hoger dan de Hoge Hereweg en loopt langs het verdwenen hunebed G4 en een middeleeuws grafveld
OnnerEs Glimmen Tranendal Onneresweg Dalweg Land van Ons Haren Groningen 23 22 08 240000.jpeg|De Onneresweg is de doorgaande verbinding en ruiterroute tussen Onnen en de Hoge Hereweg
OnnerEs Glimmen Tranendal Onneresweg Dalweg Land van Ons Haren Groningen 23 22 17 591000.jpeg|Uitzicht vanaf Onneresweg golft op en neer met het open landschap en biedt uitzicht op de Onneres en zorgt voor ontsluiting aanliggende agrarische percelen
OnnerEs Glimmen Tranendal Onneresweg Dalweg Land van Ons Haren Groningen 23 24 31 796000.jpeg|Pingoruïne op Onneres
OnnerEs Glimmen Tranendal Onneresweg Dalweg Land van Ons Haren Groningen 23 26 05 814000.jpeg|Blik naar het westen
OnnerEs Glimmen Tranendal Onneresweg Dalweg Land van Ons Haren Groningen 23 26 19 667000.jpeg|De Onneresweg is een veel gebruikte ruiterroute en loopt over het hoogste deel van de oostelijke uitloper van de Hondsrug

==Land van Ons, de Toekomst en Onderzoek ==
De Onneres is eigendom van en een aantal boeren en van de coöperatie ''Land van Ons'' die 26 hectare grond overnam van veeboer Kees Vlaar aan de Gieselgeer in Onnen. {{Citeer web|url=https://www.rtvnoord.nl/nieuws/808592/Biodiversiteitsbeweging-wil-26-hectare-grond-bij-Onnen-kopen/?mt=8|titel=Biodiversiteit Land van Ons}} Door deze overname is de komst van een [[zonnepark]] onwaarschijnlijk omdat deze coöperatie tot doel heeft om het boerenland zo te gebruiken dat het goed is voor allerlei soorten insecten, vogels, zoogdieren, planten én alles wat leeft in de bodem.{{Citeer web|url=https://www.harendekrant.nl/nieuws/cooperatie-land-van-ons-koopt-deel-van-onner-es/?mt=8|titel=Coöperatie Land van Ons koopt deel van Onner Es}} De laatste eeuwen was de Onneres een open stuk grond en met de aanleg van houtwallen en bosjes zoals Leo Stockman in Noorderbreedte beschrijft zou een veel oudere indeling van essen aangehouden worden.

In de herfst van 2021 heeft Burgerinitiatief Land van Ons 26 hectare aankocht van de OnnerEs{{Citeer web|url=https://landvanons.nl/wp-content/uploads/2021/04/Ruimtelijke-analyse-Onnen-V05.pdf|titel=Ruimtelijke analyse OnnerEsch, 6 percelen pingoruines en steilranden|bezochtdatum=Juli 2021|auteur=Henk Verschoor|achternaam=Verschoor|voornaam=Henk|datum=Juli 2021|uitgever=Land van Ons}}{{Citeer web|url=https://landvanons.nl/wp-content/uploads/2021/04/Ruimtelijke-analyse-Onnen-V05.pdf|titel=Ruimtelijke Analyse Onner Esch Land van Ons}}{{Citeer web|url=https://www.oogtv.nl/2021/07/vernietigende-landbouw-maakt-plaats-voor-boekweit-en-insecten-bij-onnen/|titel=Oude Strokenteelt op Onneresch na aankoop Land van Ons (OOG TV)|bezochtdatum=Juli 2021|auteur=Bram Koster|achternaam=Koster|voornaam=Bram|medeauteurs=Jan Wittenberg|datum=Juli 2021|uitgever=OOG TV}} .

=== Onderzoek en Monitoring ===
Bij andere aangekochte gebieden werken Land van Ons vaak samen met universiteiten(Leiden, Rug, Amsterdam) en andere Inventariesatieorganisaties om in een langduring traject het herstel van biodiversiteit en landschap te volgen. Plaatselijk, ook voor het perceel op de OnnerEs, worden vrijwilligers-beheerteam gevormd, die gaan over de inrichting van het perceel. Een landelijke deskundigengroep gaat samen met plaatselijke vrijwilligers een monitoringprotocol zo opzetten dat alle lokale teams hier mee uit de voeten kunnen zoals het bepalen van fysisch chemische bepalingen en het tellen van de regenwormen. Locale teams voegen eigen intesses hier aan toe zoals het houden van een [https://waarneming.nl/bioblitz/vrouwevennepolder/ BioBlitz]. Monitoring om de invloed van het nieuwe ecologische beheer op de soortensamenstelling en abundantie te volgen zal plaats vinden via officiële tellingen zols BMP SOVON en trajectvallen voor bodeminsecten. Losse waarnemingen zullen via het in [https://waarneming.nl/gebied/species_list/676076 Waarneming.nl] aangemaakte [https://old.waarneming.nl/gebied/stats/676076 Gebied "Onner es- Land van Ons] verzameld worden. Vaak worden externe deskundigen ingeschakeld uit het Netwerk van leden voor advies bij de inrichting en herstel van het landschap. In Mei 2020 is het gebied door o.a. Theo Spek en andere specialisten bezocht {{Citeer web|url=https://www.rtvnoord.nl/nieuws/717489/eeuwenoude-pingoruines-worden-hersteld-het-lijkt-een-gewoon-meer-maar-dat-is-het-niet/?mt=8|titel=Eeuwenoude pingoruïnes worden hersteld}}{{Citeer web|url=https://www.universiteitleiden.nl/nieuws/2020/09/land-van-ons-en-universiteit-leiden-starten-samenwerking-in-veenweidegebied-oud-ade/?mt=8|titel=Coöperatie Land van Ons Werkt Samen met Universiteit}}. Het blijkt dat in 1920 nog het Korhoen op de Onneres voorkwam.

=== Bouwplan===
In Onnen wordt het grasland omgezet in een mozaiklandschap van kleine akkers met boekweit gecombineerd met hagen en houtwallen. Gekeken wordt naar strokenteelt van harde (bak)tarwe, huttentut en boekweit{{Citeer web|url=https://landvanons.nl/onsplan/|titel=Verduurzamen & Revitalisering Landbouwgronden}} wat al groeit op de [[Holtesch]]{{Citeer web|url=https://www.oogtv.nl/2021/07/vernietigende-landbouw-maakt-plaats-voor-boekweit-en-insecten-bij-onnen/|titel=Oude Strokenteelt op Onneresch na aankoop Land van Ons (OOG TV)|bezochtdatum=Juli 2021|auteur=Bram Koster|achternaam=Koster|voornaam=Bram|medeauteurs=Jan Wittenberg|datum=Juli 2021|uitgever=OOG TV}}
.

==Links==

{{Appendix|2=
{{References}}
}}

[[Categorie:Geografie van Groningen (gemeente)]]
[[Categorie:Landschapsmonument]]
[[Categorie:Provinciaal landschap]]
{{Navigatie Land van Ons}}

Publicado por ahospers ahospers, 29 de julio de 2021

Comentarios

No hay comentarios todavía.

Agregar un comentario

Acceder o Crear una cuenta para agregar comentarios.